แชร์สเปซ แบ่งปันฉันและเธอ

ในพื้นที่ที่มีคนเดินเท้าพลุกพล่าน การจัดการถนนเพื่อความปลอดภัยจึงมักเป็นการทำให้รถยนต์ชะลอความเร็วลง เรามักจะคุ้นเคยกับลูกระนาด ถนนซิกแซก คันหินกั้นขอบทางเท้า การตีเส้นถนน ป้ายจำกัดความเร็ว ไฟจราจร ฯลฯ เพื่อควบคุมความเร็วรถยนต์ แต่มีการจัดการถนนอีกแบบนึงที่ต่างกับสิ่งที่กล่าวมาโดยสิ้นเชิง

พื้นที่แบ่งปัน (หรือผู้เขียนอยากจะแปลว่าพื้นที่”มั่ว” ภาษาอังกฤษใช้ว่า shared space) มีแนวคิดไม่แบ่งแยก แต่รวมคนสัญจรทุกรูปแบบให้เข้ามาใช้พื้นที่ร่วมกัน โดยลดการแบ่งแยกทางกายภาพทุกรูปแบบเช่น ลบเส้นบนพื้นออก ไม่มีไฟจราจร ไม่มีการยกทางเท้า แต่ทุกคนไม่ว่าจะเป็นคนเดินเท้า จักรยาน รถยนต์ มาใช้พื้นที่นี้ร่วมกัน โดยที่ทุกคนมีสิทธิ์ในทาง(right of way) เท่า ๆ กัน ไม่ใช่ คนเดิน > จักรยาน > รถยนต์

ฟังดูน่าจะอันตรายกว่าเดิม เพราะรถยนต์ก็วิ่ง คนก็เดิน ปะปนกันไป แต่ปรากฎว่าอุบัติเหตุลดลงในพื้นที่แบ่งปันนี้ในหลายประเทศ เช่น เนเธอร์แลนด์ ออสเตรีย นิวซีแลนด์

สาเหตุก็คือ ในความมั่วนี้ทำให้คนเกิดความไม่แน่ใจ ไม่รู้ว่าใครควรจะได้ไปก่อนกัน ทุกคนในพื้นที่แบ่งปันนี้จะต้อง”ต่อรอง”กันเองผ่านปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน เช่นการสบตา พยักหน้า เพื่อตกลงว่าใครจะได้ไปก่อนหลัง

อุปกรณ์ควบคุมความเร็วรถในพื้นที่แบ่งปันนี้ไม่ใช่ลูกระนาดที่เราคุ้นเคย แต่เป็น”คน”ด้วยกันเอง ความเสี่ยงต่ออันตรายที่มากขึ้นในพื้นที่แบ่งปัน มีผลทางจิตวิทยาทำให้คนเรา”ชดเชยความเสี่ยง”นี้ ด้วยพฤติกรรมที่ระมัดระวังมากขึ้น เช่น คนขับรถก็ขับช้าลง คนขี่จักรยานก็ต้องคอยสังเกตคนเดินเท้าและรถ

อย่างไรก็ดี แนวคิดพื้นที่แบ่งปันนี้ใช่ว่าจะใช้ได้กับทุกพื้นที่ และไม่ได้ง่ายเพียงแค่ลบเส้นถนน เอาไฟเขียวไฟแดงออกแล้ว ซอยทุกซอยจะกลายเป็นพื้นที่สัญจรที่ปลอดภัยสำหรับทุุกคนตามแนวคิดนี้ได้ ความสำเร็จของพื้นที่แบ่งปันขึ้นอยู่กับปริมาณรถยนต์และคนเดินเท้า การรับรู้ของคนในสังคม สิ่งแวดล้อมรอบข้างและการออกแบบอย่างตั้งใจเพื่อให้คนทุกคนรู้สึกว่ากำลังอยู่ในพื้นที่ที่ต้อง”แบ่งปัน”กันและกัน

นอกจากนี้ ยังมีความท้าทายว่าจะออกแบบพื้นที่แบ่งปันอย่างไรเพื่อการสัญจรอย่างปลอดภัยของผู้ที่มีความแตกต่างทางกายภาพ เช่น ผู้พิการทางสายตา ผู้พิการ ผู้สูงอายุ ฯลฯ เพื่อให้พื้นที่แห่งนี้เป็นพื้นที่สำหรับ”ทุกคน”อย่างแท้จริง

มาติดตามกันต่อว่าในญี่ปุ่นมีพื้นที่แบ่งปันนี้ที่ไหนอย่างไรบ้างในตอนต่อ ๆ ไปกัน

58-033 shared space

อ้างอิง

  1. 2011年2月5日「シェアード・スペース実験@東洞院通」
  2. Where and when is shared space safe?
  3. Is the road there to share?

รูปประกอบจาก
(คนขี่จักรยาน) https://silverpowerpage.wordpress.com/image-archive/
(รูปถ่าย Sonnenfelsplatz, Austria) http://marylandev.org/shared-space-a-transportation-free-for-all/

English version
https://japaninperspective1616.wordpress.com/2015/12/21/shared-space

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s